Cup-a-soup

Eerlijk zeggen: hoe vaak heeft u de afgelopen week met plezier in het hart een envelop geopend en blij gezucht  ‘ach kijk wat leuk, een kaartje van tante Agnes’ ? Als u geen tante Agnes heeft, mag u haar naam ook vervangen door ‘oom Zacharias, de oude buurvrouw uit de Soendastraat, neef Kobus van Jet van tante Emma, of de tandarts die u tegelijk attent maakt op zijn afwezigheid. ‘12 januari zijn we er weer’. Kerstkaartjes zijn erger dan de reclamefolders van Pizzeria Ankara. Daar kun je je theoretisch tegen wapenen met een NEE NEE-sticker. De bezorger van pizzeria Ankara spreekt geen Nederlands en kan ook in zijn moedertaal niet lezen, dus die folders die komen er wel. Maar dan kun je tenminste nog zijn baas bellen. Die roept enthousiast ´ís góed´ en stuurt een van zijn medewerkers langs met een quatro stagione vol Turkse worst. Die moet je dan wel weer zelf betalen, maar op dat moment heb jij - zoals mijn motorrijinstructeur dat noemde - ‘de regie in handen’. Bezorgers zijn het elitecorps van de Turkse Italiaan. Die spreken 40 woorden Nederlands, genoeg om te begrijpen wat ‘Geen reclame’ betekent. Die pizza is afgezien van de rauwe paprika en ui best te eten en jij bent blij dat je in elk geval iets hebt kunnen doen. Met kerstkaarten ligt het helaas allemaal een stuk ingewikkelder. Jet van tante Emma heeft - net als vorig jaar en het jaar daarvoor - geen gemakkelijk jaar gehad. De therapie is wel aangeslagen, ze doet weer zelf de boodschappen en laat met die kerstkaart zien dat ze langzaam weer klaar begint te raken voor wat directere vormen van intermenselijk contact. U stuurt haar geen kaart terug (want voor je het weet, belt ze op en vraagt ze wat jullie doen met Oud en Nieuw) maar de kaart ongeopend retour sturen is geen optie. Het aantal zelfdodingen piekt rond de kerstdagen en daar wil je niet per se het jouwe aan bijdragen. In het sociale verkeer geldt overal de voor-wat-hoort-wat regel. Je stuurt geboortekaartjes rond en krijgt een felicitatie retour. Je kind nodigt iemand uit voor een feestje met goochelaar en krijgt een uitnodiging voor een feestje met goochelaar terug. Je haalt vijf biertjes voor je vrienden, je krijgt er vijf terug. Helder. Het omgekeerde geldt ook. Je nodigt nicht Neelie niet uit voor je verloving, dan mag je ook niet op de hare komen. Met kerstkaartjes ligt het anders. Ik maak er al sinds mijn achttiende een luidruchtig punt van dat je mij geen plezier doet met een schuddebuikende sneeuwpop, een olijke kerstman, of een romantisch winterlandschap uit de laboratoria van Dr. Hallmark. Ik neem sowieso aan dat de mensen mij het allerbeste wensen. Ik ben in mijn eentje goed voor 25 inwisselbare kaarten met evenzovele inwisselbare kerstgroeten. Dat sommige mensen proberen hun kerstboodschap wat ‘persoonlijker’ te maken door hun kinderen met een kerstmuts op de foto te zetten, maakt het voor mij niet beter. Het is een vreugdeloos en bewerkelijk ritueel dat veel inspanning kost, maar in termen van menselijk contact niks oplevert. Ik maak er al 25 jaar een punt van. Toch blijven ze binnenstromen. Wie gelooft in de goede bedoelingen van zijn medemens denkt nu: wat een heerlijk onbaatzuchtige vrienden heeft die Maggi. Ik denk dat het anders zit. Ik denk dat het gewoon meer energie kost om de kerstkaartenmachine stil te zetten voor die zonderling, die zich maar blijft verzetten tegen loos vertoon van hartelijkheid, dan om hem mee te nemen in de volledig geautomatiseerde mailing. Een paar jaar geleden riep Hare Majesteit in haar kerstboodschap op om eens wat vaker een persoonlijke, handgeschreven brief te schrijven. Een oproep die in rul zand neerplofte. Begrijpelijk. U dacht: ik heb net 75 handgeschreven berichten de deur uitgedaan. Ik doe mijn plicht. Maar zo is het niet. De waarheid is hard: u vindt het een bezoeking om elk jaar die kaartjes te schrijven, voor degene die u een kaartje terugstuurt geldt hetzelfde. Er zijn - gunstig gerekend - vijf uitzonderingen. Uw lievelingszus en vier vrienden. Stuur die nou volgend jaar eens een brief waarin u iets schrijft over wat u werkelijk bezighoudt. Een investering die zichzelf snel terugverdient, want een handgeschreven brief met echte stukjes leven is een kostbaar geschenk. Voor wat hoort wat.