Stemadvies woord van het jaar
Van Dale en Dagblad De Pers zijn een publiciteitsoffensief begonnen om zoveel mogelijk mensen aan te sporen te stemmen voor het woord van 2009. Dit is de shortlist: griepcommissaris, hypotheekleed, Mexicaanse griep, oeps-gebied, ontvrienden, recessionista, spuugkit, tomtomburger, twitterazzo, zeilmeisje. Griepcommissaris, oeps-gebied, spuugkit, tomtomburger en twitterazzo zag ik voor het eerst. Enige gebruiksfrequentie lijkt me wel een voorwaarde, dus die vallen wat mij betreft af. Grote verliezer lijkt mij de tomtomburger, een uitvinding (leve google) van de partij van Thomthom De Graaf. De tomtomburger is (bron: Trouw.nl) een burger ‘die precies van de overheid wil weten hoe zijn (levens)weg loopt’. Ik heb ook een tomtom, maar het interesseert me geen mallemoerskont hoe mijn weg verloopt, als ik maar uitkom op de plek die ik zelf heb ingetoetst. Ook in overdrachtelijke zin lijkt me dat geen onredelijke eis. De overheid verwacht dat ik (wegen)belasting betaal, heft accijns over de wijn en whisky die ik drink voordat ik achter het stuur kruip en laat me de eerste 150 euro of zowat van de medicijnen die ik gebruik zelf bekostigen. Mag ik daar tegen het eind van mijn leven (op de plek van bestemming) een onsje zekerheid voor terugverwachten? En trouwens: wat is er mis met de oude wieg-tot-grafmetafoor? Daar zit alles in wat de moderne burger nodig heeft. Spuugkit gaat het volgens mij ook niet redden. Het zegt wel iets over de boze tijden waarin wij leven. Maar hoe vaak heeft u gedacht: had die chauffeur nou maar een spuugkit, dan was die perfide kwatter d’r stinkend bij? Het oeps-gebied (bron wederom Trouw.nl) heeft wel kroegpotentieel. ‘Ik vind die blonde wel lekker, maar mijn oeps-gebied zegt me dat ik beter m’n jas kan gaan halen’. Twitterazzo is ook niet slecht. Ik woon in een buurt waar nogal eens een helicopter boven cirkelt. Als je moet wachten op het journaal, zijn er in de tussentijd alweer twee nieuwe ramkraken geweest. Dankzij de twitterazzi ben ik tegenwoordig vrij snel op de hoogte van het wat en waar van de gepleegde overval. Nuttig. Griepcommissaris is een Vlaams woord dat mijn verbeelding prikkelt. Maar de Mex-griep haalt het eind van dit mediajaar niet, laat staan dat we de raad van griepcommissarissen nog vaak bijeen zullen zien. Recessionista is een woordspelige variant op ’fashionista’. Wie geen geld heeft om de laatste mode te kopen, trekt wat ouds aan. Dat deden u en ik toch al. Het lijkt me geen woord dat besteed is aan mensen die de moeite nemen om een taalsite te bezoeken en daar hun stem uit te brengen. Hypotheekleed bestaat al zolang er monopoly is. Bovendien zijn er ook mensen zoals schrijver dezes die van de bank geen lening krijgen omdat ze geen regelmatig inkomen hebben. Ook een vorm van hypotheekleed, waar het gezin Maggi al lang voor 2009 onder gebukt ging. Zeilmeisje, tot slot, lijkt me niet echt een nieuw woord. Het heeft een specifiekere betekenis gekregen door de zevenjarige Laura die met toestemming van haar vader naar sprookjesland wilde zeilen. Dat is uiteindelijk niet gebeurd. Volgend jaar is ze alweer acht en is het geen nieuws meer. De kans dat er onder zevenjarige meisjes een zeilepidemie losbarst, is niet zo groot. Daarmee verdwijnt het zeilmeisje in de golven van de tijd en blijft voor ons alleen ‘ontvrienden’ als serieuze kandidaat over. Na de eerste opwinding over al die loze digitale netwerken is in 2009 het besef gekomen dat vriendschap niet bij de gratie van getallen alleen bestaat. Wie te veel op op Hyves rondhangt, heeft off-line een serieus sociaal probleem: ‘ik heb duizend vrienden op Facebook, maar ik durf niemand te vertellen dat ik bang ben in het donker’. Smaller is better. Liever een vriend in de kroeg dan honderd op LinkedIn. Vandaar dat veel early adopters nu begonnen zijn hun vriendenboekje op te schonen. In Amerika (Amerika!) worden al bonussen gegeven ter waarde van 1 hamburger voor iedere tien geloosde vrienden. Ontvrienden is daarmee de meest geloofwaardige en zeitgeistige kandidaat. Voor 2010 geef ik u alvast een woord om aan te ruiken. Een kanshebber, bedacht door mijn Facebook-vriendin en ex-collega Aly Freije: ‘rollatorassertiviteit’. Mooi hè?