Cup-a-soup

Ik vind het een smerig woord: woordkaas. Het klinkt als tenenkaas en kopkaas. Het resultaat van al dan niet gecontroleerd bederf. Mijn vriend de dirigent, fiets- en stratenmaker op zee Andrew W. wees me erop. www.woordkaas.nl Woordkaas is een woordspeling op woordkeus. Dat is wat woordkaas doet: spelen met taal. Ik heb in een vroege soep mijn afkeuring al eens uitgesproken over geknutsel met taal. Maar bij woordkaas schoot ik toch een paar keer oprecht in de lach. Kneushoorn. Ruiken is duidelijk. Zonderonsje. Duitser dan de Paus. Mijn zoontje van zes had er ook een: ‘klootgieter’. Anyway. Woordkaas dus. Zustersite.

Twee hedenochtendse citaten. Het ene uit de Volkskrant, het andere uit ‘De boekenkrant’ (http://www.vanstockum.nl/document/11148155.pdf)

Groenlinks heeft weer eens een geweldig idee in het kader van ‘Amsterdam, stad van lieve mensen die er op een verantwoorde manier wat gezelligs van maken met z’n allen’. Eerst allemaal een zonnecollector op het dak en daarna verantwoord naar de hoeren wier rode lichten verantwoord branden op zonne-energie. ‘De wallen moeten weer bruisen’ staat als kop boven een stuk van Marieke van Doorninck en Fjodor Molenaar. Lees en lach: ‘In de rode scheggen (scheggen? MM) van het middeleeuwse stadshart vind je straks burleske nachtclubs (burlesk? MM), ouderwets variété met striptease en een vrouwvriendelijke seksshop of galerie met erotische kunst.’ Masturberen met de rechterhand wordt voorlopig nog gedoogd, maar zeker niet aangemoedigd.

Thomése, geheel los hiervan:

‘Dat we leven met driften. Mensen willen
totale veiligheid, totale controle,
maar het leven wordt veel leuker op
die momenten dat het misgaat en driften
de overhand kunnen nemen.’

today's special

Tafel 58. Pure bluf. Als er twintig tafels staan, is het veel. De serveerster was ongewoon vriendelijk. Als alle serveersters zo waren, aten we nooit meer thuis. De man van de soep nam natuurlijk stamppot (met dubbel p). Andijvie met ‘n stuk lammerworst en een scheut smeltjus. Maar het gaat natuurlijk om dat ‘1 speciaal hoofd’. Dat is kanniegoeduitleggenwaarom zo prachtig. Hoeveel keren per dag kijk je niet op van je werk, uit de krant en hoeveel keren niet valt je oog op een vent die, hoe zal je het zeggen… 1 speciaal hoofd. Zwart op wit.

Als je doodging moest je zien dat je zoveel mogelijk mensen aan je graf had staan. Dat was uiteindelijk de enige graadmeter voor een succesvol leven op deze wereld. Dat had Nina tenminste altijd gedacht. Maar rond haar veertigste kreeg ze -in de pauze tussen twee cursusblokken kwaliteitsmanagement - een Aha-erlebnis: het deed er niet toe hoevéél mensen je aan je graf had, het ging erom in hoeverre jouw dood ze werkelijk aan het hart ging. De openbaring kwam op een rottig moment: middenin een fusie en vlak voor de verhuizing. Maar ze besloot door te zetten. Kwaliteit boven kwantiteit. Meer ruimte voor intuïtie. EQ boven IQ. Haar horloge deed ze weg. Een goed gesprek mocht even duren, maar het woord ‘investeren’ wou ze in dit verband niet horen. Aan het begin van de eeuw had ze nog even de hoop dat ze haar inzichten bedrijfsbreed kon doorvoeren, maar in de grimmige kapitalistische realiteit van de woningbouwvereniging was weinig ruimte voor oprecht contact.
In eerste instantie vloeide ze nog best lekker af, maar op tweeënhalve ton in guldens hield je het nou ook weer niet tot in de eeuwigheid uit. De crematie was sober. Uiterst sober. Er was koffie. Wie wou kon een plak cake nemen. De distributeur van de daklozenkrant had er een dag vrij voor genomen. Flash, Zopie, Kobus, Infinite en ouwe Theo waren er. Met z’n allen op de brombakfiets. En er was een dichter met een mooie diepe stem die iets voorlas over natte lompen, scheuren in de aarde en het warme licht van morgen. Misschien, dat weet niemand, heeft Nina het allemaal wel gezien, vanuit een dimensie die wij niet kennen. Nog niet.

deze foto is het bewijs!

Meneer Peppe doet driemaal een suggestie en de derde keer is het raak. Er wordt wel degelijk nog poëzie gelezen in stille contemplatie. Ik moet mijn stelling dat poëzie nog uitsluitend bestaat bij de gratie van leuk en gezellig intrekken. Deze hond weet wat hij leest en is niet bang voor wat engagement in de dichtkunst. Bovendat weet deze hond dat je vacht extra gaat glanzen van een dagelijkse portie goeie Welshe poëzie.

Mad professor

De papieren man heeft een bericht over het verplichte aftreden van poëzieambassadrice Ruth Padel. Padel was net benoemd als professor of poetry aan de universiteit van Oxford. Een smeuiig verhaal dat begint met het feit dat de afgebeelde dame de achterkleindochter van Charlie Darwin is. Kijk je naar deze foto, dan zie je weinig bewijs voor de leerstellingen van haar overovergrootvader. Zonder dat boek zou je eerder denken aan de barvrouw van cafe Annie en Wim. Zo hoort het natuurlijk. Een professor moet een beetje gek zijn en een professor in de poëzie al helemaal. (Ik heb er zelf een gekend die op de brommer college kwam geven, waarbij hij zijn willempie-helm pas in de collegezaal afdeed. Gek!) Het boek heet 52 manieren om naar een gedicht te kijken.  Catchy title die doet denken aan de 22 verschillende soorten vissaus van mevrouw Stöhr uit De Toverberg. Padel heeft haar concurrent in de strijd om het professorschap belasterd en moet daarom nu al aftreden. En weet u, I don’t give a rat’s ass. Al dat gedoe eromheen altijd! Ambassadeurs, dichters des vaderlands, professoren, poëzie op kussenslopen en slabbetjes, poëzieontbijten, -lunches, -diners, -borrels, -avondjes. Poëzie op blinde muren, trams, filmdoek, servetjes.  Dichters aan een hijskraan, dichters in een sloopflat, dichters in de huiskamer (brrr!), dichters met z’n tienen, dichters op een houtvlot, dichters met saxofoonbegeleiding, dichters op den trommel, dichters voor de wereldvrede, dichters tegen dichters, dichters voor dichters. Gedichten als dagsluiting, gedichten op plekken waar je ze helemaal niet verwacht, 1 miljoen gedichten over de liefde en 1 miljoen over de dood van het hondje. Gedichten bij de geboorte, gedichten bij de dood. Gedichten aan een sleeptouw achter een vliegtuig…

Maar nu een ander praatje: wie levert mij nou eens een foto van iemand die zomaar eens voor zijn plezier op een bankje in de zon, of met de voeten bungelend in een kanaaltje ergens, desnoods bij het laatste licht van de dag op een rookstoel bij het raam, gewoon eens iemand - in de woorden van Salinger - who just reads and runs. Ongesubsidieerd en ontdaan van alle openbare gezelligheid. Zonder publiek, applaus, een bloemetje, boekenbon of fles wijn achteraf, zonder dank aan de mannen van de techniek die het allemaal mogelijk hebben gemaakt. Gewoon volgens het ooit beproefde systeem dichter - bundel - lezer. Wie?

Niets zo charmant als een spreuk aan de wand (Herman Finkers, ook met snor). Kader heeft er weer een vandaag: ‘Het is altijd zo, dingen die belangrijk zijn, maar waar je toch niets van wilt weten, verdwijnen vanzelf. Het gebeurt ook met acceptgiro’s en blauwe enveloppen.’

Huiswerk: schrijf op welke de belangrijke dingen in je leven zijn waar je toch niets van wilt weten. Maak twee kolommen en kruis in kolom twee aan of die belangrijke dingen inderdaad vanzelf verdwenen zijn.

Nog een: ‘Zij zitten daar te praten en nog eens te praten en wij moeten hier hun kosten blijven betalen. Het beest is nu al te groot geworden, te dik en te vet.’

Een zin in de beste traditie van Pim F., Geert W. en de haringkoning van het Oranjeplein. Het gaat allemaal over de Europese verkiezingen. Kader gelooft niet in de Brusselse zakkenvullers. Vandaar dat hij zijn column besluit met: ‘De stembiljetten die ik kwijt was, liggen nu zichtbaar op mijn bureau en ik hoop dat ze tot 4 juni niet weer vanzelf verdwijnen.’

En zo laat Mirza zich vandaag samenvatten als: Kader was zijn Europese stembiljet kwijt. Het Europese parlement is een bureaucratische moloch van dure koffiedrinkers. Maar nou heeft Kader zijn stembiljet terug en kan hij tot zijn geluk toch stemmen.’

Het zou grappig zijn als de eindredactie elke week ‘Ik ben Kader en ik doe mijn opstel over…’ liet beginnen. ‘Een stukje herkenbaarheid waar ik heel erg van kan genieten,’ zo beoordeelde een lief glimlachende lezeres Kader vorig jaar in ‘Iets met boeken’. Dat heb ik nou helemaal niet, met die herkenbaarheid.

Bij het schrijven van woordsoep 127 (morgen bij de ambonezen in de bus) had ik ineens verlet aan informatie over ‘van gewest tot gewest’. Ik bekeek een oude aflevering en wist deze afbeelding aan het scherm te ontrukken. Is het geen plaatje?

Als ik een Duitser was, dan zou ik maar een beetje uitkijken. In Ravotapia, onderdeel van Ouwehands dierenpark, moet je je wel een beetje weten te gedragen. Ordnungsgemäβ! Als je je daar niet aan houdt, dan moet je later niet lopen zeiken dat je niet in de Monkierail mag. Je was gewaarschuwd. Om kwart voor zes schalt de stem van een jonge vrouw door het park. Die stem roept dat het park ‘haar deuren om zes uur sluit’. Zijn deuren, denk ik dan. Kan ik niks an doen, gaat vanzelf.

Vraagt de drager van de Crocs (links) aan de Hanwagsdrager: ‘begrijp jij dat pap?’ ’Ik denk, dat het een deel van een gedicht is,’ zegt pap. Dat is het meestal als hij niet weet waar een tekst over gaat. Iemand heeft bij het opbreken van de straat een deel van een gedicht hier ingehamerd, dat eigenlijk ergens anders hoort. Niet vreemd. In Oud-West liggen de letteren wel vaker door elkaar (zie ook hier). Thuisgekomen googlet de vader het fragment. Het komt uit een gedicht dat ‘Wandeling door Harlingen’ heet. Het is van een dichter die ik (don’t bite my head off) niet ken:  Al Galidi. De volledige strofe luidt (volgens de bron die ik niet helemaal vertrouw)

“Ik loop door / en groet een hond. /Zijn baas antwoordt:/ “Hij houdt niet van vreemden.”

Het regent kwartjes. Dit is het resultaat van een sleepactie. Noorderlingen (i.e.g. Friezen en Terschellingers) jatten iets uit een buurdorp en verplaatsen dat naar een spectaculaire locatie, 200 km verderop. Zo reed ik op 2 januari 1998 Amsterdam binnen langs een plaatsnaambord waar Suawoude op stond. Of zoiets. Nu is de vraag natuurlijk: waar komt die tegel vandaan? Uit Harlingen, zou ik zeggen. Op Internet vind ik de bevestiging dat Galidi 8 jaar in het asielszoekerscentrum in Harlingen heeft gebivakkeerd.

Ik loop er toch zeker een jaar, misschien wel twee of drie dagelijks overheen. Je moet de wereld door de ogen van het mannetje in de Crocs zien om er bij stil te staan. Dat heb ik nu gedaan. Wie weet waar de rest van dit gedicht ligt? Wie stelt de dichter en evt. de gemeente Harlingen op de hoogte?

Onder de familieleden die met kerst in de mooie kamer samenkwamen, was er maar een die wel eens een grapje maakte. Als de mannen zich vermeiden in retorische betogen over de toekomst van het land, fluisterde tante Ingrid achter de kerstboom met twinkelende ogen in zijn oor ‘En, weet je nou al wat je later wil worden?’ Wat hij worden zóu, wist Karel Gustaaf allang. Maar dat betekende niet dat hij er niet over mocht nadenken wat hij worden wóu. ‘Pyrotechnicus,’ fluisterde hij terug. En hij troostte zich met de gedachte dat hij een van zijn lakeien altijd opdracht kon geven een werkbezoek aan een vuurwerkfabriek te arrangeren. En zo gebeurt het, tot de dag van vandaag, daadwerkelijk. Een keer per jaar. De eerste twee keer is tante Ingrid met hem meegegaan. Daarna werd ze koningin van Denemarken en werden zulke excursies protocollair te ingewikkeld.

Alex van Warmerdam speelt een bijzondere rol in de door hemzelf geregisseerde film ‘Emma Blank’. Een film die iedereen moet gaan zien, als het aan ons van woordsoep ligt. Jan-Pieter Ekker van de Volkskrant vindt wat anders:

“hoe vermakelijk ze ook zijn, de cartooneske personages, seksuele aberraties, droogkomische observaties van klein Hollands leed, boertige humor en geestige dialogen (‘Ik zie geen ei’, bast Emma bij het ontbijt. ‘Is het Pasen? Moet ik zoeken?’) kunnen het tekort aan dramatische structuur niet verhullen. Als de aap eenmaal uit de mouw is gekomen, begint de film te kabbelen.

Wat volgt zijn herhalingen van zetten”

Daar beweert ons die Ekker toch wel een heleboel ineens. Cartooneske personages, soit. Maar seksuele aberraties? Goed, Theo rijt wel eens kort en terloops tegen een damesbeen op. En een van de dames roept dat ze een van de heren voorlopig niet meer zal aftrekken. Of dat nou aberraties zijn? Klein Hollands leed? Wie dan? Waar dan? Een vrouw die gaat sterven (Emma Blank), een jongen die zijn levenswerk met de bijl vernietigd ziet worden, een tirannieke moeder die voor haar dood vergeefs toenadering zoekt tot haar dochter. Groot Europees leed, zouden wij zeggen. Tsjechoviaans. Zwaar en dreigend. Boertige humor? Mwoah. Er is iets met mensenpoep. Een terugkerende giller. Maar voor de rest zien we toch vooral de onderlinge steekspelen. En veel verrassende (visuele) vondsten. Als EB iets is, dan is het een strak visueel spektakel met een bombardement van (niet alleen visuele) vondsten. De onnadrukkelijke presentatie van die vondsten is de grote kracht van de film. Voeg daarbij de Van Warmerdam-taal (denk aan de conducteur uit de jurk: ‘niet bang zijn, ik ben het maar, je conducteurtje’) en je hebt een wolk van een film die voor een buitenlandse Oscar moet worden ingezonden. Mooiste voorbeeld (uit het hoofd) van Warmerdamtaal: ‘Alles wat ik wil is op de bank zitten, naar het wielrijden kijken en een zak paprikachips eten. En dat er dan iemand is die dat leuk vindt, voor mij.’ Ook mooi (ook uit het hoofd): ‘Er zijn heel veel mannen in het dorp met een vrouw die overdag plotseling in tranen uitbarst, omdat Theo tegen ze heeft op staan rijen.’

Dan nog die ‘herhaling van zetten’ van Ekker. Welke herhaling? En wat die dramatische structuur betreft: dat lijkt me een opmerking die hier niet van belangs is. Het verhaal is van ondergeschikt belang. Het gaat om sferen, taal en beelden. Het enige dat je misschien tegen de film zou kunnen inbrengen, is dat Van Warmerdam het niet heeft aangedurfd de tyrannie ongemotiveerd te laten. Emma Blank is een (excuseer haar) kutwijf dat haar huisgenoten en personeel terroriseert. Er is een reden waarom ze dat doet en een reden waarom het personeel het van haar accepteert. Als Van Warmerdam die clou had weggelaten was de film nog dreigender geworden. Maar dat is een onzichtbaar vlekje op een spetterende film. Geen moment de gebruikelijke vergoelijkende gedachte gehad: best goed voor een Nederlandse film.

Het meisje van de escort-service vond alle mannen eigenlijk wel aardig. En ze had ook geen hekel aan seks, wat in haar beroep wel zo makkelijk was. Als kleuter hield ze zich vast aan de rokken van haar moeder. Ze durfde bijna niet omhoog te kijken, zo mooi vond ze haar. In gedachten zag ze zichzelf als volwassen vrouw. Hetzelfde golvende haar, klein tasje voor sleutels en sigaretten en die rokken dus. Stippen en strepen, wapperend als vlaggetjes op de Vlaamse kermis. ‘Net als mama,’ zei ze, als de ooms haar vroegen wat ze worden wou. Alleen in de bitter blikkende kerel die met zijn gestamp het geruis van haar moeders rokken overstemde had ze geen zin. Na het vertrek van de escort-chauffeur, liet ze zich door haar klant de hand kussen en fluisterde: ‘wij gaan het leuk maken samen, noem mij maar Babette.’ Toen haar moeder eenmaal wist wat ‘Babette’ voor werk deed, wilde ze niets meer met de dochter te maken hebben die haar vroeger zo bewonderd had. Verdrietig, vond ‘Babette’. Tegelijk was ze blij dat haar herinneringen nu niet meer werden bezoedeld door moeders lichamelijke aftakeling. Het fotomapje in haar werktas bleef haar dierbaarst bezit. Als het echt gezellig werd, haalde ze die weleens uit haar tasje. Mannen die zeiden dat ze op haar moeder leek, mochten rekenen op haar volledige inzet.

“Ik ken een oude oosterse parabel,” zo meldt Kader ons vandaag en Kader zou Kader niet zijn als hij niet een kwart van zijn column met die oosterse parabel zou dichtplamuren. Klaar is toch maar weer klaar. Dat Kader Oosterse parabels kent is niet echt een verrassing. Dat weten wij, lezers en bewonderaars maar al te goed, want er gaat zelden een Mirza voorbij waarin niet een oude Perzische dichter met een oosterse wijsheid van stal wordt gehaald. Zo weten wij nu dat ze ook in de 7000 jaar oude cultuur van Kaders moederland nooit een program van het concert des levens hebben gekregen. En dat boontje ook in Teheran om zijn loontje komt. Vandaag vraagt Kader onze aandacht voor de parabel van de koning met diarree. Het is heus:

‘Er was eens een koning die hevige diarree kreeg. Wat de medicus ook deed, het mocht niet baten. De dood naderde, uitgeput liet de koning de meest ervaren geneesheer van het land langs komen. De geneesheer gaf hem alle diarreeremmende drankjes die hij kende, maar het hielp niet, het werd zelfs erger. Machteloos zei de geneesheer tot zichzelf: ik moet het tegenovergestelde doen. Ik zal hem juist een diarreeopwekkend drankje moeten geven, misschien zal dat werken.’ Hij nam het risico en gaf de koning een sterk drankje en vluchtte weg. De volgende avond hoorde hij de omroepers: ‘Een blijde tijding! De koning is genezen!’ Conclusie: ik ga het anders doen. Ik ga er niet meer tegenin. Want wie Geert Wilders tegenhoudt, produceert tientallen Geert Wildersen in de toekomst.’ (Woosh!) Raadpleeg nu uw wie-of wat-staat-voor-wat-of-wie-in-de-parabels-van-Kader.

Waarom deze oude Oosterse truc destijds tegen Khomeini weinig heeft geholpen, vermeldt de meesterverteller niet. Ik ben het overigens wel met hem eens. Volledig. Laat Wilders lekker een coalitie vormen. De Christen Unie doet vast wel gezellig mee. En bij SGP en GPV jeuken de handen ook om eens wat aan de dreigende hegemonie van de Moren te doen. Soepvriendin A. belde me op de dag dat het eerste LPF-kabinet werd geinstalleerd. ‘Heb je ze gezien? Die van economische zaken ook?’ Haar stem kraakte van de ingehouden voorpret. Ik probeerde haar enthousiasme te temperen. Dat kan nooit lang duren. Dat denk ik van Wilders ook. Maar je moet hem wel een eerlijke kans geven om zijn kiezers teleur te stellen.

Kader wil koffie met hem drinken en een lange wandeling maken. Als ik Wilders was, zou ik daar toch een beetje mee uitkijken. Je weet nooit wat zo’n woestijnsnor voor oosterse wijsheden in je koffie giet. (Nog te zwijgen van die laxeermiddelen).

O, en dan om nog even in de laxerende sfeer te blijven: ‘’s Avonds zag ik mijn eigen glimlach in de spiegel’. Bet you did, Kader.

De vioollessen van mevrouw Luitingh-Sijthoff waren een marteling. Veel liever zou Marc hebben leren drummen, maar hij wist dat hij daar bij zíjn ouders niet mee hoefde aan te komen. Op zijn zestiende stapte hij over op de gitaar. Officieel omdat hij net zo mooi wilde leren spelen als Paco de Lucia, ‘the undisputed grand master of the flamenco.’ Zijn vader nam hem mee naar Parijs om De Lucia te horen spelen. Marc vond er niet veel aan. Maar in de metro zag hij met grote witte letters op een zwart affiche de naam ‘Lou Reed’ staan. Die naam bleef hangen, hoewel hij pas op kamers in Utrecht voor het eerst ‘venus in furs’ hoorde en ook daar niet echt warm voor liep . Op het conservatorium (lichte muziek, hoofdrichting jazz-gitaar onder inmiddels verzwakt protest van zijn ouders) gold het als not-done popmuziekconcerten te bezoeken. Hij deed het toch. En hij kan nog steeds woordelijk reproduceren hoe Reed die avond Satellite of love aankondigde. Met het conservatorium was het toen wel gedaan. Hij had zijn role model gevonden: robuuste frontman van een vierkoppig gezelschap, leren broek, de gitaar losjes voor het kruis. Door velen op handen gedragen, slechts door een kleine groep werkelijk begrepen. De breuk met zijn ouders - had hij dat geweten! - duurde nauwelijks een half jaar. Voor het kerstdiner musiceren ze samen in het ouderlijk huis. Sonates van Koželuh voor piano en viool. Sfeervol. De rest van het jaar raakt hij zijn viool niet aan. Door de week bakt hij stokbroden af in het bedrijfsrestaurant van een grootwinkelbedrijf. In het weekend schnabbelt hij bij op riviercruiseschepen. Als de schuit vol Amerikanen zit, kondigt hij de nummers een voor een aan in de woorden van Lou Reed (Werchter 1985) ‘Now I know most of you showed up here to hear us do our slow romantic ballads, for which we’re most well known. So we are going to and this one’s called ‘Huilen is voor jou te laat’. Daar heeft nog nooit iemand om gelachen. Ook de drummer, die zijn beste vriend is niet.

Van veel kanten bereikte ons de vraag eens een boekje open te doen over de lichamelijke hygiene van de Maggi’s. Nou, niet spectaculairs hoor. Gewoon in bad op zaterdag. En nee, niet allemaal in hetzelfde water. Die tijd ligt achter ons. De oude Maggi heeft een frivool flesje AXE gekregen dat maar niet opraakt. Vanavond voor het eerst gekeken waar het allemaal goed voor was. En: tjonge!

“AXE Vice Shower Gel - Verführerische Frische, die Jungs richtig sauber macht und brave Mädchen schmutzig werden lässt”

De Fransen doen het wat kalmer aan:

“Développé pour rendre les hommes propres. Son parfum frais de séduction rend certaines filles sages entreprenantes”

De Nederlandse tekst belooft ook wat.

“Ontwikkeld om mannen schoon te krijgen. De verleidelijk frisse geur van axe haalt de ondeugende kant van meisjes naar boven”

Ik hoop niet dat ze deze bij de geschiedschrijving van de Europese eenwording straks over het hoofd zien. Belangrijke informatie over de aanvankelijke regionale verschillen. Ik moet nu ophangen.

Nina Hagens ‘Ich kann mich gar nicht entscheiden, es ist alles so schön bunt hier’ mag gerust mijn levensmotto heten. Neem de Volkskrant van hedenochtend. (Heeft u die niet, dan moet u NU naar de winkel rennen om redenen die u hier daarna in het hiernavolgende kunt lezen).

Een nieuwe advertentie van Kras reizen. Deze keer over Italië: “En wat dacht u van een bezoek aan het romantische Venetië? Tot slot zal ook Pisa met de beroemde scheve toren niet ontbreken.” (…) En dan hebben we het nog niet eens gehad over Vaticaanstad met de schitterende St.Pieter-basiliek en de Sixtijnse kapel.” Einfach herrlich!

Arjan Peters citeert het begin van een gedicht van Chrétien Breukers, een variatie op een gedicht van Nijhoff, door Breukers op zijn site deze week nog zo geestig omschreven als ‘de onlangs overleden dichter, essayist en vertaler Martinus Nijhoff’. Dat gedicht kent iedereen die tussen 1925 en 1985 enige vorm van literatuuronderwijs heeft genoten. Het heet ‘impasse’. Wie het niet kent, leze het na op http://www.dichterinhetweb.nl/nijhoff.html. Breukers begint zijn Nijhoffpastiche met

We stonden in de keuken. Ik dacht:
‘Straks pak ik haar.’ Maar pakken deed ik
niet.

Ik heb het integrale gedicht nu ook gezien en het is een gedicht dat je - anders dan de oerversie - de lucht uit je longen slaat. Waar Nijhoff zijn gedicht steriel uitkookt tot al het bacteriologische en virale leven eruit geweken is, blaast Breukers de dichter echt leven en verlangen in. Of hij haar uiteindelijk toch nog te pakken krijgt, mag u zelf lezen. Je kan De Nijfoff-variaties vast wel bestellen bij de uitgever http://www.hinderickxenwinderickx.nl/

En dan is er nog de paginagrote foto van Thomas Wieringa (u mag Tommy zeggen). Wat zeg ik, foto? Een landschapsstudie is het. Ik kan niet meer naar het hoofd van Tommy kijken, zonder te denken aan zijn eigen woorden: ‘hier valt niet veel meer te boppen meneer’. Het is me nooit eerder opgevallen dat schrijvers over de gehele tabloide lengte en breedte met d’r lui postzegel in beeld werden gezet. Het begin van een mooie traditie, vind ik. Hoewel het niet mee zal vallen in de Nederlandse literatuur een tweede schrijver te vinden die zoveel wilskracht tentoonspreidt als Tommy W. (Dat hoeft ook niet, natuurlijk.) Met zo’n kop als die van Tommy W. ben je voorbestemd om een groot schrijver te worden. Zo kijken! Hermans, die kon het een beetje (niet zo goed als Wieringa.) Kundera soms. Pasternak, Strindberg. In Nederland moeten we voor zoveel wilskracht en zelfzekerheid toch uitwijken naar de staatsliedenbuurt. Colijn, denk ik dan. Maar als je goed kijkt, zie je toch ook wel wat zorgelijks in de oogopslag en tegelijk wat ironisch’ rond de mondhoeken. De eeuwige vraag of je van zo iemand een tweedehands auto zou kopen, doemt op. Ik roep volmondig: ja! Daar hoeft de klep van die auto niet eens voor open. Als Wieringa politicus zou zijn, zou hij mijn stem hebben. Je weet als je deze foto ziet dat je bij hem in goede handen bent. Zou ik ook een boek willen lezen van deze man in zijn visgraatjasje, zonder stropdas maar met vest en streepjeshemd? Wederom volmondig: ja! Niet op basis van die twee losse knoopjes en het zorgvuldig geschoren gezicht, maar vanwege de voorganger van Caesarion, Joe Speedboot. Een heel fijn leesboek voor jongens van alle leeftijden. Van Caesarion verwachten we niets minder. Weekend!

moet je de advertenties van Kras-reizen in de gaten houden. Ik maak beroepshalve wel eens een reisje. Soms doe ik daarbij een van de bestemmingen aan waar Kras in handelt. Daarom valt mijn oog nogal eens op de foto’s van kliffen, natuurstenen huisjes langs het water, bergmeren en barokke paleizen. Maar de foto’s zijn niet het mooiste van de advertenties van Kras. Dat zijn de begeleidende teksten. Ik heb de tekst niet vet gezet, dat doen ze bij Kras zelf. Vandaag:

“Ook de vriendelijke Ierse bevolking zal uw hart doen stelen.”

“Het veelbezongen Ierland weet haar bezoekers moeiteloos te betoveren met haar ruige heuvels, diepgroene weiden, ruige kusten, hoge bergen en eeuwenoude cultuur. Machtige kastelen, statige landhuizen en knusse pubs… gaat u mee naar het groene paradijs Ierland“.

“Deze prachtige rondreis laat u kennismaken met deze indrukwekkende streken. Onderweg zien we burchten en kastelen, maar ook lieflijke pittoreske dorpen. De ruige natuur is van een ongekende schoonheid.”

Ik denk dat de tekstschrijver (die ik al een poosje volg) iemand is die op de fiets naar het werk gaat en daarbij altijd dezelfde route rijdt. Als hij (met personeelskorting) toch op vakantie gaat, dan het liefst naar het schilderachtige Monschau met zijn schitterende vakwerkhuizen (ontbijt inbegrepen). Op feestjes hangt hij graag een beetje de cynicus uit. Hij beweert daar dat de meeste mensen, net als hij, liever helemaal niet reizen. Dat het zijn werk is ze over de dam te jagen. En dat dat heel aardig lukt. Dat niemand er gelukkiger of tevredener van wordt, is verder zijn probleem niet, zegt hij. De Mulo heeft hij afgesloten met een glanzende 7 voor Nederlands.  Grammatica was niet zijn sterkste kant, maar voor een opstel heeft hij wel eens een 8- gekregen. Rond het Sinterklaasfeest is hij drukker dan ooit. ‘Kijk’ zegt hij wel eens, als de sfeer naar weemoed neigt, ‘tekstschrijven is mijn werk. Die reisaanbiedingen schrijf ik in een kwartier, volkomen op routine. Maar in de gedichten voor de kinderen probeer ik mezelf opnieuw uit te vinden. Dan durf ik ook wat meer te experimenteren. En het resultaat, al zeg ik het zelf, mag er zijn. Heel soms schiet er in een zwak moment ook wel eens een scheut gevoel in zijn Kras-teksten. Herinneringen aan vakanties toen Bas (23) en Irene (19) nog zo klein waren dat hij ze een plezier kon doen met het bouwen van dammen in vrolijk klaterende bergstroompjes.

Ik heb twee weken lang geen krant gelezen. Vroeger was dat ondenkbaar. Toen telde ik graag het vijfvoudige van de Nederlandse prijs neer voor een vier dagen oude Volkskrant. Vandaag begint alles weer gewoon bij het begin. Geloof het of niet: ik heb twee weken niet aan Kader gedacht. Ik weet nog hoe het was om - toen ik nog rookte - zeven uur in een vliegtuig opgesloten te zitten en dan onder de overkapping van JFK je eerste weer te kunnen opsteken. Dat gevoel kreeg ik vanochtend ook een beetje bij het lezen van Mirza. Alsof hij deze bij wijze van warme welkom thuis speciaal voor mij heeft geschreven. Lees mee:

Aanvankelijk dacht ik dat Calvijn (1509-1564) een geboren en getogen Nederlander was en dat het calvinisme een Hollandse geloofsuiting was; iets raars, net als die nationale oranje kleur. Het was daarom een grote ontdekking voor me toen ik ergens las dat hij zelfs nooit een stap op Nederlandse grond heeft gezet. Via welke route vluchtte hij dan van Parijs naar Basel?

Het is een retorische vraag, maar denk er maar eens over na. Je wil van Groningen  naar Leeuwarden, hoe doe je dat zonder Kopenhagen aan te doen?

Verderop: Het calvinisme is eigenlijk een tijdperk waaruit de Prins van Oranje is voortgekomen als ook de grote naoorlogse premiers Willem Drees, Barend Biesheuvel, Joop den Uyl, Dries van Agt, Ruud Lubbers, Wim Kok en met name Jan Peter Balkenende. Zij komen allemaal uit dezelfde school.

De respectievelijke voornamen van Lubbers en Van Agt luiden: Rudophus, Franciscus Marie en Andreas Antonius Maria. Dat wijst er toch een beetje op dat ze op een andere school hebben gezeten dan Balkenende en Biesheuvel. Kattelieke stinkfabrieken!

Naast de late bekering van Dries en Ruud, moeten ook Anton Philips en Freddy Heineken eraan geloven: allemaal groot geworden dankzij de Calvinistische ziel. Een eervolle vermelding voor de grote Calvinistsiche dichteres Vasalis is er ook. Nadat Kader calvinisme heeft gedefinieerd als ‘uit het niets iets groots maken’ mag ook de dichteres Vasalis in de Calvinistische eregalerij:

Is het vandaag of gisteren, vraagt mijn moeder / bladstil, gewichtloos drijvend op haar witte bed. / Altijd vandaag, zeg ik. (M. Vasalis).

Als dat geen calvinistische poëzie is, dan ligt Nederland niet tussen Parijs en Bazel!

Niet zo exquis als Kader, maar toch ook heel lekker is de ingezonden brief van een ‘niet-moslimmoeder van een moslimzoon’ die blij is dat de dader op Koninginnedag geen moslim was. Ze schrijft:

Het laat zich raden met welke berichtgeving we wekenlang te maken hadden gekregen, geconfronteerd zouden zijn als dat wel het geval geweest. Nu echter verbaas ik me over het gebrek aan berichtgeving over hoe om te gaan met het toenemend aantal werkloze en (vooral) alleenstaande (jonge)mannen in onze niet-religieuze, sterk geïndividualiseerde maatschappij, waar familiebanden en sociale omgeving (in tegenstelling tot moslimgemeenschappen) niet meer de kracht en sturing hebben om te voorkomen dat zulke ontsporingen ontstaan.

(…)

Geef les op school over agressiegevoelens, seksuele gevoelens en psychologie, in plaats van het bekwamen van leerlingen in Duitse rijtjes.

Agressiegevoelens en seksuele gevoelens! (’Meneer we hebben een tussenuur tussen agressiegevoelens en verzorging, kunnen we misschien seksuele gevoelens verplaatsen naar maandag en veterstrikken naar morgenochtend, dan kunnen we vanmiddag ons werkstuk flossen en tandenstoken afmaken.) Mevrouw van Caspel denkt dat er nog steeds Duitse rijtjes worden gegeven. Wat schattig!

Bovendien klopt de aanname niet dat die eenzame zwalkers vol agressie en seksuele gevoelens een westers decadent verschijnsel zijn. Je ziet wel eens zo’n groepje jongens in Amsterdam die wel een beetje kracht en sturing vanuit de moslimgemeenschap kunnen gebruiken. Ik denk dat er in de Diamantbuurt en de Van Speijkstraat weinig parate kennis over Duitse grammatica voorhanden is. En op de een of andere manier denk ik dat een serieuze schoolopleiding met wat an-auf-hinter-neben-in über-unter-vor-und-zwischen meer oplevert dan onderwijs in seksuele gevoelens.

Iemand met wie ik getrouwd ben, kreeg een t-shirt voor haar verjaardag waar ‘hatsikidee’ op stond. Nog steeds staat trouwens. Wij aan tafel raakten in gesprek over de personages uit de Fabeltjekrant. Onvermijdelijk de vraag: wie ben jij en wie had je willen zijn. Mijn vriend en goeroe Sake K. riep meteen ‘Truus de Mier’. Ik twijfel nog steeds. Lowieke is misschien niet helemaal zuiver in zijn bedoelingen, maar dat handenwrijvende ‘hatsikidee’ bevalt me wel. Voor Ed en/of Willem Bever ben ik voorgoed ongeschikt verklaard. Juffrouw Ooievaar veracht ik, maar ik ben niet vrij van haar burgerlijke berispdrift. De kruiperige Zoef de Haas die altijd bang is te falen in de ogen van de autoriteiten, de nog bangere en depressieve Bor de Wolf; het zit er allemaal in. Op het feest was ook een jongen, geboren in 1984 die Confucius citeerde: “Ordinary minds talk about people. Average minds talk about events. Great minds talk about ideas.” Ik keek het thuis nog even na en vond ook nog “I have never seen anyone who loves virtue as much as he loves beautiful women“. Ik weet niks over Sjinese wijsheden (maar voor een bak foe yong hai mag je me natuurlijk midden in de nacht wakker maken). Wel heel mooi (uit de Sopranos): ‘did you hear about the Chinese chief? They made him an offer he couldn’t understand.’ Ik denk ook niet dat ik een ‘great mind’ ben of heb. Ik vind het geweldig om mensen op een feest met dieren uit de Fabeltjekrant te vergelijken. Er circuleerde een vriendenboekje op het feest. Daarin moest je dingen invullen op stippellijntjes. Een vriend schreef achter: ‘het leukste wat jij en ik ooit samen hebben gedaan’: een fles wodka soldaat gemaakt en daarna met een Nissan Micra het Paleis op de Dam geramd.’ Dat was nieuw voor mij.

Dat hij niet meehelpt bij het opbouwen van het springkussen voor het straatfeest is geen luiheid, maar angst. Hij is bang voor een keten van oorzaken en gevolgen, aan het eind waarvan iemand hem ooit ‘een actieve vrijwilliger’ zal noemen. Die kans is vooralsnog te verwaarlozen. Alleen mevrouw Blazer van 102a weet dat hij ’s nachts in het geniep de peuken en de blikjes uit de geveltuin plukt. Zij weet het en Karel weet dat zij het weet. Ze hebben het er niet over.

Ik heb inmiddels de leeftijd bereikt waarop ik het prettig begin te vinden om netjes met ‘u’ te worden aangesproken. Ik zou zelf dan ook voor een neutraal ‘1000 belangrijke woorden’ hebben gekozen, in plaats van ‘jouw 1000 belangrijkste woorden Italiaans eten en drinken’. Ik ben een relatieve leek waar het de Italiaanse keuken betreft. Maar voor zover ik nu heb kunnen vaststellen, kan ik de de menukaart van mijn bijna-favoriete Italiaanse restaurant Yam Yam in de Amsterdamse Frederik Hendrikstraat met behulp van ‘Jouw 1000 belangrijkste woorden, Italiaans eten en drinken’ helemaal volgen. Waar ik eerder meldde dat arancini niet in het werkje terug te vinden is, moet ik nu melden dat ik me daarin heb vergist. Het staat gewoon onder ‘piatti tipici’ op blz. 147. Ik durf nu niet meer te schrijven dat limoncello er niet in staat. Wel dat ik het niet kan vinden. Limoncello is sterke drank vermomd als citroenlimonade. Mevrouw Maggi maakt het zelf van wodka en citroenrasp. Ik geloof niet dat het ingewikkeld te bereiden is, maar het moet wel lang in een koele, donkere ruimte (een koelkast) liggen rijpen. In Italië kun je het gewoon in de supermarkt kopen. Het smaakt naar citroen en je merkt na enige tijd dat er meer alcohol in zit dan je op grond van de milde smaak zou verwachten. Hier op de berg hebben we een lange stenen trap die slecht combineert met meer dan twee limonadeglazen vol limoncello. Hoe je ‘breek je nek voorzichtig’ zegt in het Italiaans, zou ik moeten opzoeken.

Op de berg leven we het Italiaanse leven in de Truman-Story-uitvoering. Je hoopt maar dat de software het houdt en dat achter de stralende blauwe lucht niet de doorschenen wolkenranden, achter de bergen niet de grauwe stedelijke wegen zichtbaar worden. Waar staat het geurkanon dat op gezette tijden pasta- en espressogeuren verspreidt? Wie zijn die B-acteurs, ingehuurd om ons te doen geloven dat het hier altijd een vrolijk gekwetter van jewelste is? Je begrijpt als je op zo’n avond onder het druivenprieel zit te tafelen hoe mensen het in hun hoofd halen om hun muffe vinexwoningen in het drassige laagland te koop te zetten en te verruilen voor de jaren vijftig film in technicolor die het zoete Italiaanse leven heet. (Niet te verwarren met La Dolce Vita, want die was in zwart-wit). De waarheid is natuurlijk dat het hier alleen maar mooi weer is, als jij vakantie hebt. Als je hier zou gaan wonen, neem je de wolken mee. Bovendien moet er hout gehaald worden en dat is - zelfs in zo’n Vespa-driewieler- alleen de eerste keer leuk. En van november tot eind maart regent het. Laten we eerlijk zijn: Italië is een fijne pot vergetelheid, een briljant uitgevoerd themapark. Maar wie wil er op de Efteling wonen?

Jet, de bazin van berg, heeft in de keuken een boekje liggen met Italiaanse kindergedichten.

Non voglio la verdura

Tommaso non voleva

Mangiare la verdure

E fargliela assagiare

Sembrava impresa dura

- puah, che roba è questa? -

diceva disgustato.

- io voglio le polpette,

La salsiccia e lo stufato.

Mi piaccion le bistecche,

Alte almeno quanto un dito,

Con agnello, cotolette

Ed il misto di bollito

Finì poi che con il vizio

Di mangiare solo quello

Gli spuntò di punto in bianco

Un codine da vitello.

Polpette zijn gehaktballen. In stufato herkennen we ons eigen ’stoven’, het is dan ook stoofvlees. Il misto di bollito (een soort vleesbouillon) kon ik niet terugvinden in de 1000 belangrijkste woorden. Ik denk dat het een mix van gekookte vleeswaren is. De moraal is hoe dan ook: wie net als Tommaso uitsluitend vleeswaren tot zich neemt, groeit als vanzelf een codine da vitello, een runderstaartje aan z’n gat. Onze dagen op de berg zijn geteld. De in kaden vastgeklonken waterkant wacht. Helaas.

Dat het uiteindelijk geen hotel aan zee was geworden, maar een bed en breakfast (een half uur het binnenland in) deed volgens hem niets af aan het idee. De cipressen, het geuren van de kruiden in de tuin en het hypnotiserende gezang van de krekels, daar ging het hem om. Dat zijn vrouw niet op Sofia Loren leek, maar op Silvia de Leur en dat ze van die rare dunne sigaretten rookte; hij nam het allemaal voor lief. Als ze in Amstelveen waren gebleven, had ze het evengoed buiten de deur gezocht, zij het niet perse met een man die Mauro heette en een hondentrimsalon dreef. De dingen gingen zoals ze gingen. Maar wie hem rond de kerst in een Nederlandse winkelstraat zag lopen, kon het niet ontgaan dat daar iemand liep, die op zijn zesde al heel goed wist waar hij op zijn 46^ste wilde zijn.

We hebben met z’n allen (ook met u!) afgesproken dat Italië een heerlijk land is. En daar zit misschien ook wel wat in. Zo is het hier en daar, bijvoorbeeld langs de kust en in de bergen, erg mooi. Marcus Maggi e i suoi zijn na een driedaagse excursie naar Rome weer teruggekeerd in Cinqueterre, een stuk werelderfgoed waar je steil van achterover van de rotsen af slaat. Het was warm in Rome. Het colosseum en het forum romanum kon je tegen gereduceerd tarief (1 Euro) bezoeken, omdat het de dag van de internationale arbeidersbeweging was. Dat was fijn. Ook de kaartjes voor de ondergrondse kostten maar 1 Euro. Voor het forum romanum stond een omgebouwd SRV-karretje waar ze limonade verkochten. Als het warm is en je moet lang wachten, wil de mensheid van oudsher iets drinken. Dat had de verre SRV-neef ook bedacht. Hij bood flesjes sprite, cola en sportdrankjes aan voor 5 Euro per flesje. U denkt nu: wat een burgerlijk gezeik over een paar Euro. En misschien heeft u daar wel gelijk in. Maar voor mij doen deze herhaalde blijken van minachting af aan onze afspraak dat Italië een heerlijk land is. Er is een verschil tussen een business opportunity en regelrechte criminaliteit. 15 Euro voor 90 cl cola valt wat mij betreft in de laatste categorie. En het hoort – wat u mij ook wijs gaat proberen te maken over die ene vriendelijke ober, hartje Napels die u drie straten achterna is gerend om u uw paraplu terug te bezorgen – ik zei: het hoort bij het land en de cultuur. Er lopen rechte lijnen van Palermo via Berlusconi en de top van de carabinieri naar het mannetje in de SRV-wagen. Als u dat niet gelooft (nounou, die Maggi bakt ze weer bruin zeg!) moet u ‘Midnight in Sicily’ lezen. Als u het wel gelooft ook, want het is een dijk van een boek over de Mafia, Italiaanse politiek en eten.

Wat ons terugvoert naar de rode Italiaanse draad. Eten. Dat is ook onderdeel van onze afspraak. Je kan hier lekker eten. In Rome at ik een 280 grammi al Parmigiano Reggiano. 100% carne bovina. Het was met name die Parmigiano die het hem deed. Geen benepen theelepel strooikaas, maar een solide plak. Heerlijk! De keuze van mevrouw Maggi viel op de Ciociaro, een delicatesse die als novità op de kaart stond en die we in Van Dales 1000 belangrijkste woorden Italiaans eten en drinken dan ook niet terugvonden. De jongens Maggi namen allebei gewoon een happy meal, beide met een geel autootje dat in een handomdraai in een robot viel te veranderen. Voor de espresso en de latte betaalden we een keurige 70 respectievelijk 100 eurocenten. De espresso mogen we - in de woorden van Dale Cooper – gerust omschrijven als ‘damn good coffee’

Een andere novità vonden we in de pizzeria a taglio om de hoek van het hotel. De pizza werd er per kilo afgerekend. Ze verkochten er ook arancini, een woord dat we vergeefs zochten in de buurt van de arancia (sinaasappel) en aringa (haring) in Van Dales 1000 belangrijkste woorden Italiaans eten en drinken. De rough guide Italie wist het wel. En wij ook, nadat we onze tanden er eens lekker in hadden gezet. Het is een ordinaire nassibal, waarin de nassi door risotto (Italiaanse nassi) is vervangen. Ze zijn daadwerkelijk zo groot en rond als sinaasappels Iets voor liefhebbers. Ik heb er twee gegeten. En niet duur!

Een aardigheidje van het hotel was dat het ontbijt niet binnensmuurs werd geserveerd, maar in een café op een naburig plein. Niagara heette het. Er werkten vier mensen die het schofferen van de klandizie tot Hoge Kunst hadden verheven. Ze spaarden ook elkaar niet. Zoals Zuid-Afrikaanse zwarten op onvoorspelbare momenten zomaar beginnen te dansen, zo schold het personeel in Niagara elkaar haverklapsgewijs voor allerhande rotte vissoorten uit. Het was duidelijk dat onze aanwezigheid het personeel ernstig hinderde in het uitvoeren van hun dagelijkse bezigheden. Toch hebben we er drie ochtenden achter elkaar onze caffè met cornetto (kor’netto / per colazione ho mangiato cornetto e cappuccino) gebruikt. In Van Dales 1000 belangrijkste woorden Italiaans eten en drinken vinden we in de index het juiste woord voor ijshoorntje: cono. We nemen ons voor nooit meer een croissantje met drie bolletjes bij de gelataria te bestellen.