Cup-a-soup

Ik heb een vriend die kunstschilder is. Als hij een schilderij maakt dat ’Westertoren in de winter’ heet, dan mag de aspirant-koper erop rekenen dat hij in de afgebeelde toren daadwerkelijk de Westertoren herkent en dat er tenminste een laagje ijs in de gracht, of een pak sneeuw op de brug ligt. Hij schildert, zoals dat heet, figuratief. Ik vind - maar dat is persoonlijk, zoals altijd als ik iets vind - ‘Westertoren in de winter’ een heel mooi schilderij. Of het ‘kunst’ is, vind ik niet meer zo’n interessante vraag. Vroeger wel. Het lijkt nog maar kort geleden dat ik na het lezen van Kandinsky’s ‘über das Geistige in der Kunst’ ’s nachts in de Groningse Poelestraat verkondigde dat het weliswaar knap was, dat mijn vriend zulke fijne afgietsels van de werkelijkheid kon maken, maar dat het met kunst geen mallemoerskont te maken had. Het draaide op schreeuwen uit. Dat deed je toen. Jongens etc.

Later kreeg mijn vriend zo half en half verkering met een conceptuele kunstenares. Die nam hij mee naar zijn atelier. Ze werd er stil van, al die gedekte tafels, Italiaanse stadsgezichten, havens vol boten. Uiteindelijk zei ze, verbijsterd: ‘waarom doe je dit?’ Met die verkering is het natuurlijk niks geworden. Toch blijft het een goeie vraag die ik om diplomatieke redenen zelf vaak maar ongesteld laat.

Er moet gewerkt worden. Natuurlijk, er moet ook gewerkt worden. Maar als je ’s ochtends niet meer de tijd hebt om de boekenbijlage te lezen en je te verbazen over het bestaan van een boek als ‘True Norwegian Black Metal’ en te gehaast bent om je een beeld te vormen bij de zin: ‘Liever dan deze hoffotografie uit Satans koninkrijk zien we toch de bizarre werkelijkheid van de man in zwart-wit doodsmasker achter het stuur van een saaie Volvo, pink en wijsvinger van de niet sturende hand als duivelshoorntjes naar de fotograaf gekeerd.’

Mijn vrouw heeft het stuk ook gelezen. Haar trof vooral de zin: ‘Vervreemdend zijn de beelden van de beschilderde griezel Gaahl wandelend in de overweldigende natuurpracht, op weg naar een theevisite bij zijn oma.’

Toen ik mijn tante Mar (dit jaar wordt ze 96!) vertelde dat ik Nederlands zou gaan studeren, zei ze verbaasd en ook wel een beetje verontwaardigd: ’spreek je dat dan nou nog niet?’ Ik heb mijn leven lang moeite moeten doen om me voor mijn studie te verantwoorden. En voor mijn identiteit, want als je loodgieter bent, kun je morgen timmerman worden. Als je katholiek bent, verander je desgewenst overnacht in een moslim. Maar een neger en een neerlandicus blijven neger en neerlandicus. Vanaf vandaag ga ik zeggen: ‘als je wat van taal weet, is de kans dat ze je belazeren gewoon een stuk kleiner’. Lees de tekst hiernaast en stel jezelf de vraag: zou jij daar - louter op taalkundige gronden - zijn ingestonken?

Het 1974-gevoel. Je denkt dat we al kampioen zijn en in de laatste minuut knallen ze hem toch nog uit een penantie in de rechterbovenhoek. Degene die de penantie nam was Ramsey Nasr. In zijn 2008-gedicht toonde hij aan dat zijn aanhang niet voor niets op hem heeft gestemd. Hoogtepunt van de uitzending: Ramsey’s ongespeelde emotie achteraf. Gedeelde tweede plaats: Boerke Naas, voor het volk door het volk, en de voordracht van Antjie Krog. De ondenkbare verliezer: Tsead, mijn favoriet. Ik bleef nog even wat verstuiverd met de AB in mijn hand zitten. Het eerste sterspotje na de uitzending ging over ‘anale ongemakken’. Dat zegt iets over ons, poezieliefhebbers. Op dezelfde manier dat de Bavaria-reclame met een uitzinnige menigte bierdrinkende roodvleeseters iets zegt over de gemiddelde voetballiefhebber.

Vandaag gaat het gebeuren. Je merkt het aan alles. Er hangt een opgewonden sfeer in de stad. Bij ons in de straat hebben we de oranjeversieringen uit de kelder gehaald. En vrolijk wapperen de vlaggetjes in de koude januariwind. Net als bij de vorige kampioenschappen hebben we de gevel van die ene zeikerd die niet mee wilde doen keihard tóch oranje gespoten. Oranje is een prima kleur. Het onderstreept de eenheid van de natie die we op dagen als deze voelen. De vader des vaderlands was er een van oranje, dan moet de dichter des vaderlands er ook maar aan geloven. Wat tegenvalt is dat Heineken niet echt mee wil doen. Ik zou vanavond graag met zo’n groene toeter op mijn kop naar de uitzending van de NPS kijken. En daar dan heel hard in brullen als de resultaten bekend worden gemaakt. En ik zou ook wel eens willen weten waarom Albert Heijn nu ineens voetbalplaatjes bij de boodschappen cadeau doet. Een keihard gemiste kans. Waarom geen poesieplaatjes met zwoel kijkende dichteresjes en coole poetry-slammers erop. En dat je die dan kunt verzamelen in een mooi vormgegeven poesiealbum met voorop het logo van Albert Heijn. Ah! Een dichterlijke uitroep van jewelste. Of desnoods een serie poëtische wuppies (‘puppies! spaar ze alle vijf!’) met zo’n wit lintje eraan met dichtregels van de genomineerden. Wie er ook wint (wij van wc-eend adviseren Bruinja) na afloop gaan we met z’n allen naar het Leidseplein. Tot diep in de nacht scanderen we, steeds dronkener, vaderlandse dichtregels. “Ik ging naar Bommel om de brug te zien” is heel goed te doen op de wijs van ‘ole, ole, ole, ole’. Ook fijn: wat is die Menkveld stil, wat is die Menkveld stil etc.

Lees – als je tijd hebt – nog even het afscheidswoord van Driek van Wissen. Vooral de laatste regel sluit ik in mijn hart:

“En het is te hopen dat mijn opvolger of opvolgster deze lijn zal voortzetten en zich niet zal opsluiten in de ivoren toren van de elitaire poëzie die slechts aan een enkeling gegeven is en voor weinigen bestemd is.”

Driekus bedankt, Driekus bedankt, Driekus, Driekus, Driekus bedankt!

Iemand wijst me op het bestaan van een boek met de titel ‘De ondergang van Oidipous en zijn geslacht’. De trouwe soeplezer weet dat ik een tikje skeptisch ben over de zelfverklaarde hoeders van onze beschaving, die angstig samenhokken in het categoraal gymnasium. Ik hou wel van een beetje beschaving op z’n tijd, maar waarom we daarvoor per se naar Griekenland of Italië op vakantie moeten, ontgaat mij. Gelukkig zijn er heel veel gymnasiasten die het je zo kunnen vertellen. De schrijver van ‘Oidipous en zijn geslacht’ - een titel die meteen mijn warme belangstelling heeft - is er zo een. Laten we beginnen met de romeintjes:

“Geen volk heeft de krachtige zegswijze (sic!) van de Romeinen ooit overtroffen. Geen Romein heeft die van Tacitus ooit overtroffen. Juist die bondige zegswijze van de Romeinen heeft hun taal en litteratuur (sic!) zo moeilijk (sic!), maar ook zo boeiend gemaakt.”

Maar de Grieken, och heden jongens, die Grieken! Dat was ook wat! Neem het verhaal van Oidipous met zijn geslacht. Dat heeft de bevlogen classicus helemaal in zijn eigen woorden hertaald, zodat de leergierige knaapjes en meiskes van het gymnasium zich nu al kunnen verheugen op het moment dat ze die dekselse klassieken met hun krachtige zegswijze zelf kunnen lezen. En op zijn website mogen wij meegluren. Gratis! Huiver mee bij het bloedstollende verhaal waarin Oidipous en zijn geslacht de sfinx ontmoeten:

“Scherp stak haar grote neus tegen haar gelaat af. Haar kin stak ver naar voren en was bedekt met lange zwarte haren. Telkens lachte zij een ijselijke lach, alsof ze het enorm naar de zin had. Dan sperde ze haar afstotelijke mond open. Deze was wreed en her en der stonden zwarte tanden in het grote zwarte gat tussen haar dunne lippen. Tussen haar tanden zaten nog resten rottend mensenvlees. Om de lippen plakte oud en opgedroogd bloed. Het haar zat in grote plakken vast tegen haar hoofd. Vliegen zwermden talrijk om haar heen.”

In de blurb lezen we:

“In deze roman is het verhaal van Oidipous en de zijnen boeiend beschreven. Geprobeerd is het verhaal niet al te populistisch te vertellen, zodat de leerling de klassieke sfeer van de klassieke litteratuur  kan proeven. Aan de andere kant is het werk niet muf. Het is levendig en beeldend verteld. Het werk wordt door leerlingen als uitdagend ervaren. Ze zijn er enthousiast over.”

Dat laatste zou mij eerlijk gezegd wel wat verbazen. Ik denk aan Catullus’ ‘di magi, salaputtium disertum!’ door Hans Sleutelaar zo voortreffelijk vertaald als ‘een pik als mijn pink, maar praatjes voor tien’. Arme, arme kinderen.

Reclame maken voor jezelf is schaamteloos. Ik was de schaamte allang voorbij toen ik een jaar geleden dit filmpje maakte. Vandaag vond ik het terug, tegelijk met mijn gevoel voor schaamte.

De week lijkt zo goed te beginnen. Ik sla de krant open en zie dat Abdollah het over Wilders heeft in zijn week’lijkse column. Ik wrijf me in de handen. Maar de oogst is teleurstellend. Er staat maar een (un) echte Kaderzin in (”Het is een teken van gebrek aan kennis van een gemeenschap.”) Een echte Kaderzin herken je aan de combinatie van stelligheid, (harde vuist op tafel, zo zit het!) terwijl het door het bubbelige taalgebruik volkomen onduidelijk is waar die stelligheid betrekking op heeft. Ik zal het maar eerlijk zeggen: de hierboven geciteerde zin vind ik niet eens een sterk voorbeeld. Die heb ik met een lantaarntje moeten zoeken. En wat nog erger is: de strekking van Kaders column (Moslims in Nederland mogen blij zijn dat Wilders ze op de kaart heeft gezet) onderschrijf ik. Teleurstellend. Begrijpelijk ook. Het niveau dat Abdollah week in week uit tentoonspreidt is voor een sterveling niet vol te houden. Het kan niet altijd kaviaar zijn.

confronterende vraag

Je gaat op zondag zwemmen met je kinderen. Het hoofd vrij. Nu even niet denken aan de beursval, hypotheekrente, de APK en de bijtelling voor eigen gebruik. Maar bij het verlaten van het badhokje herinnert de zwembaddirectie je nog even fijntjes aan de boze tijden waarin wij leven. Het is een echte Max Frischvraag, vind ik. Vraag 2 zou kunnen luiden: ‘houdt u zichzelf voor een materialist? Zo nee, waar blijkt dat uit?

3. Heeft u bezittingen die u dierbaar zijn, maar die geen enkele economische waarde vertegenwoordigen? Weet u het zeker?

4.  Hoeveel fietsen heeft u?

5. Heeft u ooit sympathie gevoeld voor degenen die eigendom gelijkstelden aan diefstal?

6. Vindt u over het algemeen dat de dingen die u bezit u toekomen?

7. Wat beangstigt u meer: een leven zonder eigendommen of de dood?

8. Heeft u dubbele bezittingen waar u toch geen afstand van kunt doen?

9. Als u meer dan de helft heeft moeten lenen om uw huis te bekostigen, ziet u het dan toch als uw eigendom?

10. Gebruikt u ooit het woord ‘bezitterig’? Zo ja, waar heeft dat dan betrekking op?

Ik ben in een vreemd gebouw. Er hangt een bordje waar ‘geestelijke verzorging’ op staat. Een pijl wijst naar een deur waarachter we ons voor die geestelijke verzorging kunnen vervoegen. De deur is grijs en gesloten. Je kan niet zien wat zich erachter afspeelt. Het is zaterdagochtend. Ik kan wel wat geestelijke verzorging gebruiken.  In het vreemde gebouw zijn - met het oog op de rolstoeltoegankelijkheid - geen drempels. de verleiding is groot, maar ik loop door in de richting die wordt aangegeven door een bord waarop staat ‘u gaat naar zone geel’. Vreemd gebouw.

gerichte pallet

In een ZKV (ongeregistreerd handelsmerk van schrijver A.L. Snijders) gebeurt heel weinig. De kleine gebeurtenissen waarover zijn ZKV’s handelen schrijft hij ook nog eens in kale zinnen op, waardoor je het idee krijgt dat je naar een scherpe zwartwit foto van de werkelijkheid kijkt. Ik ga hem hier niet nog eens uitbundig prijzen. Dat heb ik al genoeg gedaan, bovendien zijn er anderen die dat beter kunnen dan ik. Maar vandaag ontdekte ik iets nieuws. Je kan ze niet alleen lezen, die ZKV’s, je kan ze ook beleven:

Voor de deur van een bakkerij op de Overtoom staat een kar vol dozen. De man die de kar er naartoe heeft geduwd, draagt een bodywarmer. Hij betreedt de bakkerij om te melden dat de vracht gereed staat. Ik denk bij het verlaten van de winkel dat ik op een van de dozen ‘gerichte pallet’ heb zien staan.  Ik ga terug om te kijken. Mijn ogen hebben me niet bedrogen. Mijn belangstelling voor het woord wekt argwaan. De man haast zich naar buiten. ‘Wat is er?’ vraagt hij. ‘Nieuwe woorden,’ zeg ik. Hij blijft me aankijken. Van voren begint hij kaal te worden. Dat compenseert hij met een aanzienlijke bos krullen aan de achterkant. ‘Ik ben altijd op zoek naar nieuwe woorden,’ verklaar ik. ‘Vanochtend bijvoorbeeld. Echtscheidingsmediator. Nooit van gehoord. ‘Bemiddelaar,’ knikt de man somber. Ik weet er alles van.’ ‘Rot voor je,’ zeg ik en ik spring op mijn fiets.

Toen ik een kind was in een Apeldoornse nieuwbouwwijk (there I said it!) was scheiden een exotische hobby voor rijke mensen. In onze kringen werd er weinig aan gedaan. Ik heb later in Groningen (there I said it again) van dr. Marcel Bax geleerd dat sociale vernieuwing (ook in taal) begint in de Upper Middle Class en van daaruit doorsijpelt via de lower middle class naar de lower class. Als voorbeeld gaf dr. Bax het drinken van thee uit glazen. Rijkeluisfratsen die langzaam via het DE-puntensysteem en de Blokker ook bij ons thuis gemeengoed werden. Ik schat dat de thee bij ons voor het eerst in 1980 uit voor 12.000 koffiepunten aangeschafte theeglazen op tafel kwam. De Upper Middle Class dronk toen allang weer uit ge-origameerde kartonnen bekertjes, maar wij hadden het idee dat de nieuwe tijd nu ook voor ons echt begonnen was. Scheiden bleef een stap te ver, hoewel om ons heen de sociale vernieuwing wild om zich heen begon te grijpen. Ik schaamde me natuurlijk kapot over mijn in 1951 getrouwde ouders die alsof het allemaal niet genant genoeg was ook hun 25-jarig huwelijk nog eens breeduit vierden met taart, koffie en bier. In het geniep was ik er toch ook trots op. The love of the common people. In 2001 was er weer taart, koffie en bier. En toen vond ik het alleen maar mooi. Er is al zoveel vernieuwing in de wereld en - mijn stokpaard - een mens kan in zijn leven maar een beperkte hoeveelheid revolutie verdragen.

Gedachten op vrijdagochtend na het lezen van de (halve pagina!) advertentie in opwekkend rozerood (dan weet je meteen voor welk deel van de clientele de advertentie bedoeld is) onder de paginabrede kop ‘echtscheidingsbemiddeling’. Een soepwoord van de bovenste plank. “Met elkaar goede afspraken maken via scheidingsmediation, dat is “Goed uit elkaar“.

Zes bemiddelaars bieden hun diensten aan. Als bij mij thuis de pleuris nog eens losbreekt, dan zou ik voor Wybenga Wildeboer van den Puttelaar kiezen. Heerlijke namen.
We citeren:

“Scheiden de wegen? Hoe?
Zijn er alternatieven?

Ook bij problemen rond echtscheiding:
Pragmatisch - Resultaatgericht
No-nonense benadering - Warm van hart
Koel van hoofd - Deskundig Waar nodig
scherp op de snede Helder en duidelijk
in een woord: Rotterdams”

Vooral dat laatste vind ik prachtig. Divorce op ze Rotjeknors. Wie wil dat niet? En hoezo: ‘ook’? De groenteboer, ook voor groente. Maar de vraag ‘Zijn er alternatieven?’ is ook intrigerend. Alternatieven voor wat? Voor echtscheiding? U bedoelt: gewoon getrouwd blijven? Dat zullen Lotje van den Puttelaar en Shirin Scheimann (’beiden tevens mediator’) toch niet bedoelen.

Wie zin heeft, zou kunnen promoveren op deze advertentie. Het onderzoek zou zich moeten toespitsen op het raadselachtige begrip ‘toon’. Ook in de wereld van de echtscheidingsmediator is het de toon die de muziek maakt. Mineur, maar niet overheersend; een opwekkend riedeltje in de achtergrond (’scheiden is ook een nieuw begin’); eindigen met een herkenbaar slotaccoord: Rotterdams!

Geef mij Tammy Wynette maar. De echtscheidingsmediator: een goede reden om bij elkaar te blijven.

De verkiezing van de Dichter de Vaderlands begint steeds meer te lijken op het songfestival. Ik voorspel dat de verkiezingsavond in kringen van vrolijke homo’s binnenkort een regelrechte hype wordt. Hagar Peeters in beeld: ‘Ooooh! moet je dat jurkje zien!’ Het is heerlijk om de vercamping van de dichtkunst via alle beschikbare media te volgen. (Als er behoefte is aan een nieuwe, poëtisch angehauchte Cornald Maas, bied ik graag mijn diensten aan.) Nu weer de balpenkwestie. Hoeveel balpennen heeft Driek van Wissen uitgedeeld om de kiezer gunstig te stemmen? Groningse insiders (Bart FM Droog en Driek zelf) presenteerden deze week de harde feiten. Het waren er maar 150. En er hebben 1700 mensen op Driek gestemd. Nou dan!

Naast mij ligt een balpen van www.academicservice.nl Geen idee waar die vandaan komt. Aanstekers en balpennen wisselen voortdurend onbedoeld van eigenaar. Ik sluit niet uit dat 150 balpennen een bereik van 1700 kiezers of meer hebben. Als Ramsey, Hagar en Erik er op tijd bij waren geweest, hadden ze met de juiste promotiematerialen een beslissende klapper kunnen maken. It’s the ballpoints, stupid.

In mijn eerste studiejaar maakte ik kennis met de propositionele logica:

Premise:

1. All moose are clever

2. Bruce is clever

3. Conclusion: Bruce is a moose.

Met een reeks omslachtige venn-diagrammen en in gezwollen taal (het studieboek ‘Logic in linguistics’ is tot mijn verbazing gewoon online te raadplegen) komen de auteurs tot de belangwekkende conclusie dat ‘there’s at least one possible world in which the premises are true, while the conclusion is false.’ Anders gezegd: uit de zinnen: Bruce is een eland en Bruce is intelligent, kun je niet concluderen dat de intelligente Bruce een eland is. Duidelijk. U kent allemaal de Amerikaanse acteur Bruce Willis (he da man!) Als we er vanuit gaan dat die intelligent is, dan kunnen we daarmee nog steeds niet vaststellen dat hij dan ook een eland is. No two ways about it.

Waarom ik hier op 22 januari, de verjaardag van mijn vader en mijn zoon, aan moet denken? Ik lees in de krant dat ‘Andere tijden’ (een programma waar ik graag maar nooit naar kijk) gaat over de verwildering van de jeugd. Andere tijden (de naam zegt het al) gaat ovah vroegah. De rest kun je nu zelf invullen. Vroegah mopperden de autoriteiten ook al over de jeugd, dat doen ze nog steeds. De jeugd is nou eenmaal een beetje onstuimig door de hormonen enzo. Niks aan de handa. Toch ben je soms blij dat je ergens voor geleerd hebt (ca. 2 x per jaar)

1. De cultuur van opstandige jongeren in de jaren vijftig en zestig was relatief onschuldig

2. Marokkaanse en Antilliaanse probleemjongeren zijn opstandige jongeren

Conclusie: de breezer- en hit and run overvalcultuur onder jongeren is relatief onschuldig.

Het leuke van dit retorische kunstnummer is dat het ook kan worden (en dus ook door belanghebbenden wordt) toegepast op het onderwijs.

1. Klagen over onderwijs gebeurde ook al toen u jong was. Toch denkt u dat u goed onderwijs hebt genoten.

2. Er wordt veel geklaagd over het onderwijs

Conclusie: het valt best mee met de achteruitgang van het onderwijs.

Allemaal retoriek in zijn meest oorspronkelijke gedaante. De vorm dwingt je in de richting van een eenvoudige conclusie. Wie de afzonderlijke stappen niet toetst, ontkomt er niet aan de spreker gelijk te geven. Ondertussen ben ik eraan gewend geraakt dat er dagelijks een helicopter boven mijn hoofd hangt om scooterschurkjes met pistolen in de gaten te houden. Ik ga vanavond bij ‘Andere tijden’ kijken of ze die in het Friese dorp Harkema in 1952 ook hadden.

1. In de zomer van 2008 heb ik in drie dagen ‘Het lot van de familie Meijer’ gelezen. Ik had een recensie gelezen over Daniel Mendelsohns ‘The lost’. Dat leek me een goed boek. Bij boekhandel Hoogstins in de Kinkerstraat (ook voor uw luxe vulpen) vond ik een dik boek over de geschiedenis van een Joodse familie. Hoeveel boeken over Joodse families zijn er nou helemaal? De naam Lewinsky (de schrijver van de familie Meijer) deed nogal Pools aan en ik herinnerde me dat ‘The lost’ over Polen handelde. ‘The lost’ heb ik nog steeds niet gelezen. De geheide bestseller van Charles Lewinsky wel. Een prachtboek, zondermeer.

2. Een ongeletterde vriendin haalde ooit ‘Vertel mij wat kameraad’ van Michail Zosjtsjenko uit de bibliotheek, omdat ze de tekening op het omslag zo mooi vond. Ik begon erin te lezen en hield niet meer op. De vertaling van CJ Pouw steekt Em. Kummers Céline-vertalingen naar de kroon. Lezen!

3. Een studiegenoot die veel in zichzelf mompelt wil een poëzieleesclubje beginnen. We zijn 20 jaar ofzo en ik ben meer - zoals mijn vader dat noemt - bezig met nadenken over hoe mijn kindskinderen aan een grootmoeder komen. De mompelaar gooit bij de beoogde leden van het clubje ‘Uit groeiende onwil om ooit nog ergens in veiligheid aan te komen’ in de brievenbus. De titel slaat me de lucht uit de longen. Het poëziegenootschap blijft hangen in de oprichtingsfase. De bundel koester ik nog steeds.

Ramsey Nasr maakt in de Volkskrant van 20 januari bezwaren tegen het va et vient van de verkiezing van de dichter van het vaderland. Ik ben het helemaal met hem eens. Poëzie moet je - evenmin als democratie - zomaar in handen van het volk geven. Maar er is een ding dat ik niet begrijp: de procedure was van tevoren bekend. Tsead Bruinja (mijn favoriet, deels op poëtische gronden) heeft overtuigender campagne gevoerd en lijkt nu te gaan winnen. Ik vind dat Nasr daar niet zo zwaar aan moet tillen. Het is (met alle respect voor Nasr als dichter) een prins carnavalverkiezing. Als je niet de middelen hebt om veel rondjes te geven, dan is het onverstandig je kandidaat te stellen. Rondjes geven hoort erbij.

Nasr verwoordt het zelf heel goed: Heb ik zelf dan niet meegedaan aan dit circus? Jazeker. Ik heb me laten opfokken door een stelletje dompteurs dat mij oproept door de hoepel te springen omdat zij dat graag willen. En ik heb er genoeg van. Dit alles heeft niets meer uit te staan met de poëzie, noch met een vaderland, maar alles met de vraag hoe ver persoonlijke ambitie kan reiken. Wie heeft de meeste balpennen.

Het antwoord: Tsead Bruinja. Ik geloof oprecht niet dat we iets hebben aan een Dichter des vaderlands. Tenminste niet voor het bezweren van de kredietcrisis, de onnodig sneuvelende soldaten in Afghanistan, of het in de hand houden van de kosten van de Noord-Zuidlijn. En in poëzie als troost geloof ik ook niet. Poëtische rouwverwerking (al dan niet op rijm) is een van de verschrikkingen van deze tijd. Toch zal de DdV zich daar vol overgave aan moeten wijden. Dat staat in de taakomschrijving van prins carnaval. Alles uiteindelijk met het doel om het hele carnaval voor een roemloze ondergang te behoeden. NRC en NPS besteden ruime aandacht aan de verkiezing. En dat is winst voor de dichtkunst in z’n volledige totaliteit. Een generatie jonge mensen ziet dat dichters niet per definitie zombies zijn die uitsluitend op maanloze nachten uit d’r lui graf kruipen. De DdV heeft de lullige taak dichter en ambassadeur tegelijk te zijn. Niet eenvoudig. Het feit dat Bruinja zich met zoveel energie en eigentijdse hulpmiddelen in de strijd heeft geworpen neemt mij steeds meer voor hem in. Hij is een soort Obama. Ook omdat hij de eerste Friese neger is die het tot DdV zal schoppen.  Hem wacht - als hij wint - de ondankbare taak de stront die poëzie in de ogen van velen is als goud aan de man te brengen. It’s a dirty job, but someone’s gotta do it. Met Driekusman van Wissen had ik meer problemen, omdat ik niet in zijn poëzie geloof. Bruinja is een oprjochte, heel goede dichter met een gezonde ambitie die verder reikt dan een stuk of wat gedichten.

Het is een fijn idee dat Nasr zich na de verkiezingen weer kan werpen op het schrijven van zijn weergaloze gedichten. Want daar gaat het uiteindelijk natuurlijk wel om. Ik ben van mening dat een dichter voor de eer zou moeten bedanken. Lichtend voorbeeld wat dat betreft is Gabriel Garcia Marquez die Wim Kayzer en zijn hele cameraploeg woedend de deur uitsmeet met (ongeveer) de woorden: ‘ik heb mijn best gedaan, maar wat willen jullie nou van me? Ik ben gewoon een schrijver. Laat me schrijven.’

Ik heb getekend voor een kamerdebat over de jaarlijkse orgie van vuurwerkgeweld. Mijn mening is eenvoudig: rond de jaarwisseling zwalken zatlappen en ernstig minderjarigen rond met een hoeveelheid kruit en chemicaliën, genoeg om Luxemburg twee keer van de kaart te vegen en dat moeten we niet willen. Het zijn bange dagen voor kleine kinderen en dieren, maar ook voor yours truly en zeker twee van zijn volwassen vrienden. Nietzsche schrijft: “Zweierlei will der echte Mann: Gefahr und Spiel”. Wat daarvan het gevolg was, hebben we in de eeuw na Nietzsche ruimschoots mogen aanschouwen. Het is tijd dat der echte Mann tegen zichzelf in bescherming wordt genomen. Of laat hem anders in de Gazastrook de plaats innemen van de menselijke schilden van Hamas. Hardere knallen (Gefahr!) en meer uitdaging dan het geijkte potje ganzenborden bij de oliebollen (Spiel!). De VVD denkt er anders over. Die is onder de onbedoeld geestige titel ‘hand af van vuurwerk’ een tegenactie begonnen. Vroeger had je Vonhoff, Bolkestein en Korthals Altes, voorname mannen die de Vrijheid en de Democratie hoog in het vaandel droegen. Maar nu de gegoede burgerij de steven richting D’66 begint te wenden, takelt de VVD zijn kiezers uit nieuwe, duistere putjes. Als je wil weten op wie de VVD zich tegenwoordig richt, is Youtube een goudmijn. De nieuwe liberalen presenteren hun kijk op vrijheid in filmpjes als dit:

De belangstelling is zo overweldigend dat de handenaf-server vanochtend plat lag. De volkspartijdige wijsheden van initiatiefneemster Helma Neppérus kun je gelukkig wel lezen op www.handenafvanvuurwerk.nl:

“De VVD is tegen het verbieden van vuurwerk omdat dit een stukje Nederlands cultuurgoed is dat we ons niet af moeten laten pakken. Het is met oud en nieuw verbonden als champagne, de oudejaarsconference en oliebollen. Natuurlijk moeten de excessen bestreden worden. Ook de VVD wil veilig vuurwerk, wil dat er alleen met oud en nieuw wordt afgestoken, en wil harde aanpak van illegaal vuurwerk. Maar het verbieden van iets omdat er ook misbruik van wordt gemaakt is niet de oplossing. Dan moet het misbruik worden bestraft. We gaan ook niet het autorijden verbieden omdat er in Nederland wel eens te hard wordt gereden.”

Bekijk het filmpje, of een van de andere 1000 vergelijkbare filmpjes nog eens goed, dan weet je wat de VVD onder ‘cultuurgoed’ verstaat. De vergelijking met autorijden gaat volgens mij een beetje mank. Als het Nederlanders zou zijn toegestaan om met tanks door woonwijken te crossen, dan… Ja dan zou de VVD haar veronderstelde Gooise achterban nog altijd willen toestaan zijn tanks vrij te parkeren in de PC Hooftstraat. (De meeste tankchauffeurs vuren vrijwel nooit een granaat af. En moet je zoiets dan verbieden, omdat een paar overtreders het voor de rest verknallen?) Als je dat een paar jaar volhoudt, dan heb je maar zo weer een nieuw stuk cultuurgoed, dat beschermd moet worden tegen de barbaren van Groenlinks. Doet u mij een plezier: teken vandaag nog op http://www.mindervuurwerk.nl/waar_kan_ik_tekenen.php 

Het is niet goed, dat weet ik ook wel. Maar als ik op maandagochtend om 6 u. de brievenbus hoor klepperen, ben ik meteen klaarwakker. Maandag Kaderdag! De aanstaande inauguratie van Obama, de wapenstilstand in de Gazastrook… ik raas er doorheen op zoek naar de ongezeefde waarheden van Kader Abdolah. Einfach herrlich! Mijn gezin lijdt er wel een beetje onder. Mijn vrouw wil gewoon koffie en krant en geen schuimbekkende tirades. De kinderen houden zich angstig schuil en draaien het volume van ‘Kikker en zijn vriendjes’ een beetje op. Eigenlijk zouden we met z’n allen in therapie moeten, of in een praatgroep voor gezinnen van mannen met een Kaderprobleem. Ik overweeg wel eens Mirza over te slaan. Maar de verleiding is te groot, de beloning te machtig. Maandag 19 januari 2009:

“Dubai betekent kopen en verkopen en handelen op de beurs. Wat wil je nog meer, niets, er bestaat niets meer. (sic!)

“In deze onstuimige tijd heb ik dankzij mijn vrienden de kans gehad om het doolhof van Dubai en de mechanismen van de wereldcrisis van dichtbij te mogen meemaken. Ook zij hadden in bouwprojecten geïnvesteerd die nu waren stilgezet. De politie was op zoek naar de projectontwikkelaar die opeens verdwenen was. Dubai is een ongewoon land, neem de kentekens van de auto’s als voorbeeld. Deze beginnen bij nummer één, in bezit van de kalief.”

Wereldcrisis, politie, kentekens, kalief, hopsakee. “Ik ben Kader en ik doe mijn spreekbeurt over Dubai.”

Maar het slot is het allermooist:

“Naast de dierbare herinneringen aan vrienden, heb ik twee mooie dingen onthouden: de zon en de Perzische Golf die als een gulle koning en koningin aan iedereen leven en warmte geven.”  

Zo eindigt Kader twee kolommen vol bittere kritiek op de hoogmoed en hebzucht van de hedendaagse projectontwikkelaar. Je ziet mevrouw Theunissen (abonnee sinds 1955) opklaren boven haar ochtendthee. Wat een lieve man is het toch en wat kan hij het mooi zeggen! Je ziet ze zo voor je, die gulle koning en koningin!

Voor mij is het slot een harde klap. Ik moet weer een week wachten op de nieuwe Mirza. Vrienden proberen je te troosten door te zeggen: kop op, wie weet staat er morgen een halve pagina Welt und All-beschouwing van Michael Zeeman in de krant. Hoezeer ik me daar op kan verheugen, het is niet hetzelfde.

‘Ça à été?’ , ‘Heeft het geweest?, wil de Franse ober altijd weten. Ik weet nooit wat te zeggen. Excéllent, très bon? Fransen vinden het zelf ook een gekke vraag. Sterker nog: ze vinden het slecht Frans. Daar zijn Fransen goed in: muggenziften over grammaticale kwesties. De gedachte dat de taal een onidentificeerbaar vliegend object is (mijn officiële mening) is voor Fransen onverteerbaar. Als de Fransen zich net zoveel zorgen over verkeersregels zouden maken als over de regels van de grammatica, dan zou dat - reken ik snel even uit - zo’n 600 doden per jaar schelen.

Onze gastvrouw noemt de streek waar we verblijven ‘la France profonde’. Het diepe Frankrijk. Dat willen we horen! Het ondiepe Frankrijk interesseert ons niet meer. Op een gegeven moment groei je over het pierenbadje heen.

De Guide Michelin geeft sterren voor dingen die een mens gezien moet hebben. Daar ga je dan kijken en je kan ze nooit ongelijk geven. Soms dekken de makers van de gids zich vantevoren in. Als het tegenvalt, ligt het niet aan hen. [Ik aarzel tussen hen en hun. Hun klinkt natuurlijker, maar ik heb schoolgegaan. Zullen we anders afspreken dat we voortaan in alle gevallen 'heun' zeggen. Dan zijn we van het gelazer af.] Dan staat er ‘mérite le détour’, de omweg waard. ‘Verwacht geen wereldwonderen, ga kijken, misschien is het wat.’ Wat volgens mij een krater in de markt is, is een reisgids die nou eens de nadruk legt op dingen die het omrijden absoluut niet waard zijn. Monumenten van lelijkheid en treurigheid. Waar je je niet in het niet voelt zinken bij het aanschouwen van zoveel schoonheid. Waar jij de alleenvertegenwoordiger bent van alles wat mooi en waar is. Luik. Het Prins Clausplein. Tilburg, de Botlek en de ringweg van Antwerpen. Het Damrak is ook een goeie. Ik zit in afwachting van het diner (Frans voor avondeten) bij een fijn knapperend vuur en luister naar een vioolconcert. Het hotel is zonder concurrentie en zonder pretentie het beste hotel in diep-Frankrijk en verre omgeving. De foto is hier twaalf kilometer vandaan genomen. Les extremes se touchent. Een mystieke ervaring die het omrijden meer dan waard was.

In Frankrijk heb je nog van die kleine, karaktervolle zaakjes . Niet dat massale, maar klein, authentiek en met aandacht voor de individuele klant. Hoe is het met de rug, madame Lapaix? Krijgt u die zware tas wel alleen naar de auto monsieur Brunel? De Franse kleingrutter is wel wat duurder, maar dat betaalt zichzelf dik terug, omdat je in tijden dat het financieel even wat minder gaat, je confit de canard gerust kunt laten opschrijven. Ze kennen je toch! In Chatellerault deed ik boodschappen bij de Auchan (zie foto). Een leuk familiebedrijf, dat al sinds 1880 van vader op zoon overgaat. In de mémoires van Général De Gaulle komen we het winkeltje van Auchan al tegen. De generaal kocht er in 1963 een blok scheerzeep en een zak madeleines. De man achter de toonbank wilde er niets voor hebben, maar De Gaulle hield zijn poot stijf. De kluif die meneer Auchan meegaf voor de presidentiele hond, kon De Gaule niet weigeren. Die kluif, zo lezen we, heeft Parijs uiteindelijk niet gehaald, omdat De Gaulle nog niet kon beschikken over de elektrische koelbox (12 volt) die in de latere presidentiële auto’s standaard was ingebouwd. Andere tijden. Dat Mr. Auchan het temidden de allesverslindende supermarktgiganten zo lang heeft uitgehouden, zegt wel iets over Frankrijk. De menselijke maat, citoyens, citoyennes, die we nooit uit het oog mogen verliezen.

De Amerikaanse zanger en gitarist Steve Wynn kan drie kunstjes: zingen, gitaarspelen en schrijven. Als hij aan het touren is met zijn band lees ik dagelijks zijn vaardig geschreven en altijd warmbloedige weblog. Zo weet ik dat hij van chocomel (de Nederlandse) houdt en van f’ried-egg wrapped hot dog ‘. Ik stel me voor dat hij op zo’n tour een beetje katerig achterover hangt in de tourbus, naar buiten kijkt en van de nood een deugd maakt. Hij schrijft wat over het optreden van de avond ervoor, tot hij honger krijgt. Steve Wynn heeft vaak honger en schrijft daarom veel over eten:

“Readers from this blog of tours past already know about the wonders and mysteries of the bacon-wrapped hot dog”

Ik ga niet proberen hem daarin te evenaren. Bovendien is het beter dat ik mijn aandacht bij de weg hou. Toch wil ik u deze foto van de Taj Mahal van sfeerloze ontbijtzalen niet onthouden. Hotel Accor in Chatellerault. De pain au chocolat was prima, de gemengde granen een gevalletje mwoah, het sapje stroperig (het onderste uit de kan). Maar de koffie, mesdames, messieurs, de koffie!

Als je in Groningen woont, gewoond hebt, of van plan bent in Groningen te gaan wonen, maar ook als je bijvoorbeeld in Amsterdam bent geboren op 13 januari 2003 uit ouders die in Amstelveen en op Sint Maarten zijn opgegroeid (gefeliciteerd Joris!) dan vind je Bie de Lidl geweldig:

Er is er nu ook een (in het Duits) over de Aldi. Dat die ook leuk is, hoort u mij niet zeggen.  

Ik heb een theorie over de SMS die afgelopen zaterdag onder de moslims in Nederland blijkt te zijn verspreid. Daarin werd opgeroepen niet bij Aldi of Lidl te kopen, omdat die de dagomzet naar Israël zouden sturen. Wie wel eens bie de Lidl of bie de Aldi komt, snapt dat de Duitse grootgrutters zich wel achtzig keer zouden bedenken, alvorens achtzig prozent van hun clièntele van zich te vervreemden. Het is, meine Damen und Herren, een complot! Een gezamenlijke hetze van Albert Heijn en de Turkse en Marokkaanse buurtsupers om de Lidl en de Aldi pootje te lichten. Terwijl we van Albert Heijn weten dat die zijn dagopbrengst elke derde dinsdag van de maand op de rekening van een geheim genootschap in Utah stort. Dat genootschap - wordt gefluisterd - bestaat uit vertegenwoordigers van verschillende planetenstelsels die de buit alvast onder elkaar verdelen, terwijl de wereld de andere kant op kijkt.  En onze Turkse buurtsuper (de beste pizza’s ten Noorden van de berg Ararat, daar niet van) die investeert in voetbalelftal ‘Turkse kracht’. Met de duistere bedoeling onze roomblanke herenteams keihard te verslaan. U bent gewaarschuwd!

“Er zijn op de hele wereld geen potloden te bedenken, waarvan ooit zou kunnen worden aangetoond dat ze geen fallische symbolen zijn, maar bijvoorbeeld gewoon potloden.” (Karel van het Reve)

Zaterdag zag ik op de Overtoom een stoet voorbijkomen met ballonnen in rood, zwart, groen en wit. Twee dagen later vind ik in een zijstraat, op vijftig meter van de Overtoom deze gehavende ster.  Symbool, of potlood?

Abdolah

Op maandag moet je de Volkskrant in huis hebben, want dan staat de wekelijkse column van Kader Abdolah erin. Die van vandaag is weer helemaal fijn. Abdolah maakt zich boos over ‘een stoet van opiniemakers, die (…) blind en doof achter Israël staan’.  We citeren:

“De opiniemakers die blindelings elke daad van Israël verdedigen, terroriseren in dit land de media. Ze gebruiken geweld met hun pen.”

Wie die opiniemakers zijn, zegt Abdolah er niet bij.  Anderhalve kolom gaat het van je ‘zij zijn dit’ en ‘zij doen dat’ zonder dat er 1 keer iemand met naam en toenaam wordt genoemd. Dat doet Kader altijd als-ie boos is. En dan heb je als Kader-watcher een fijne dag. Of het waar is wat hij zegt is - zoals gewoonlijk weer - een tweede. Ik lees toch ook wel eens een krant. En ja, N. Marbe heeft weliswaar een tamelijk kritische column over Hamas geschreven. (Waar geen gelogen woord in stond, trouwens.) Maar daarop volgde een storm van protest. Thomas ‘opinio’ von der Dunk laat zich zeer kritisch uit over Marbe en de Gaza-kwestie. En Mohamed Rabbae denkt er ook het zijne van. Als het over de Palestijnen gaat, is ook Drs. Van Agt uit Berg en Dal nooit ver weg.  Maar voor zulke signalen heeft Kaders schotelantennetje geen decoder:

“Onopgemerkt dwingen ze een zware censuur af over anderen. Ze argumenteren niet, ze gillen en bedreigen. Een recent voorbeeld was hun gezamenlijke actie tegen de parlementariër Harry van Bommel, ze hebben hem bijna gewurgd in de kranten, alleen omdat hij tegen de invasie van Israël in de Gazastrook was. Het is een bizarre democratie in dit land. Laat hen doen wat ze willen, laat ze terroriseren, de geschiedenis is niet bang voor bedreigingen.”

Propaganda naar beproefd Iraans recept. Waar Nederlandse opiniemakers (ik weet nog steeds niet wie dat zijn, echt niet) over vallen, is dat Van Bommel meeloopt in een vrolijke optocht waarin luid ‘Hamas, alle joden aan het gas’ wordt geroepen. Als ik een opiniemaker was, zou ik daar ook wel wat van vinden.

Ik heb geen verstand van politiek. Ik kijk alleen naar de manier waarop Abdolah zijn hartenkreten de wereld in brult. Warrig, wollig, ongenuanceerd, leugenachtig en ongedocumenteerd. Volgende week weer een nieuwe column. Ik verheug me er nu alweer op.

de dag van morgen

Dank, Herman Sybesma, voor dit prachtige beeld. Het complete avoir et être van een zwerver in Parijs. De tekst op de groene plastic zak luidt: “agir aujourdhui pour mieux vivre demain”. (Vandaag handelen om morgen beter te leven). Stuur uw objets trouvés naar info@woordsoep.nl